Historiku i Kallmetit

[Kallmeti & Lek Gjoka]

Historiku i Kallmetit

Nje gojedhene e vjeter  thote se dikur  ky fshat ishte i mbuluar nga  uji, i cili  duke u pakesuar  la  pas lym  e balte  qe ndikoj ne rritjen e kallamit te  eger  ose  kallamit , bime  kjo qe i dha  ketij  vendi  emrin Kallmet.
Kallmeti  eshte nje vendbanim  i  lashte. Gjetjet  arkeologjike  ne te gjithe shtrirjen e fshatit  tregojne se ketu  eshte banuar   qe nga periudha e  gurit  te  ri  e  deri  ne antikitetin e vone . Edhe pas pushtimit  romak  popullsia  vazhdoj te banoje ketu dhe krijoj  kulturen e saj te veçante.



Kete  e  deshmon  varreza  mesjetare e gjetur  tek  ullishta  e Gjek   Simonit  (shekulli  6-8 e.s.).
 Vazhdimesia e jetes  se  ketyre banoreve  ne Kallmet  nuk u nderpre, ata krijuan  kulturen e tyre, kristalizuan  tiparet dalluese  duke  e bere  kete fshat  nje njesi etnografike te veçante ne rrethin e Lezhes. Dalluese  eshte veçanarisht veshja e grave dhe e vajzave me rroba krejt te bardha (vazhduese e veshjes Ilire).

 

 Kallmetasit  jane  bujq  dhe vreshtare  te mire , ata krijuan varietetin e rrushit  kallmet, fasulen me emrin  kallmet  dhe ullirin kokerr madh  qe  permendet  ne literaturen  shkencore bujqesore. Ne Kallmet  jane ngritur   monumente te kultures si  Kisha e Eufemise e  shekullit 13-te.Kisha  e Eufemise  eshte  vend i shenjte  ku vine besimtare nga  gjithe  Lezha dhe me larg çdo te premte apo feste  fetare. Gjithashtu Kisha Eufemia eshte  vleresuar nga Keshilli i Qarkut Lezhe si monument i rendesise se vecante.

 Nje monument i kohes tone eshte zbukurimi i brendshem i kishes se Shenkollit.
Ne Kallmet linden dhe punuan njerez te shquar si Frang Bardhi, Dod Koleci, Prend Suli, Luigj Bumçi etj.
 



Ne vitin 1671 Kallmeti kishte 35 shtepi (katolike) me 350 fryme. (ne 2005 ka pase3900  banore)Disa familje u larguan dhe u vendosen ne fshatin e sotem Kallmet te Tiranes te cilet jane te besimit islam. Kallmeti perbehet nga keto lagje: Kliçe, Markanokaj, Ndregjonaj, Nduemarkaj, Blush, Mapreç, Gjatore, Çanak, Haber, Kolsimonaj, Luzhe,Kolpepaj, Pemaj, Fushe e Madhe. Popullsia ka nje rritje te madhe progresive. Ajo merret kryesisht me bujqesi dhe blegtori dhe eshte e lidhur shume me vendin e saj.



Kallmeti ka qene treve e kuvendeve dhe e veprimtarive patriotike perzonen veriore .
Kujtojme : nisjen e Lezhjaneve per mbrojtjene Hotit e Grudes kunde rmalazezeve ne prill 1880.
Ketu kane ardhur Ded Gjon Luli e Bajram Curri.
Kallmetoret kane luftuar per liri dhe pavaresi. E rendesishme eshte lufta ne Zallin e prrojte te Rraboshtes me 18 Maj 1912 kunder ushtrise Turke kum beten te vrare 35  ushtare osmane.
Dhane jeten kallmetoret: Pjeter Ll.Ndoj,  Lazer Pata, Gjon Koleci dhe Prend Mapreçi te cilet jane shpallur deshmore te pavarsise.

Gjate luftes Nacionalçlirimtare 84  kallmetore u rreshtuan me brigaten 24 partizane .
Nga bombardimet gjermane ne Kallmet mbeten te vrare 2 partizane, italiane dhe nje kallmetor Ndue S.Nikolli.

Pas viteve 1990 filloi levizja e lire e njerezve brenda dhe jashte vendit. Te rinjte moren rrugen e emigracionit ne fillim drejte Greqise dhe me  vone drejte Europes perendimore.
Emigracioni Ekonomik (Maj 2001 )