|
Kallmeti & Lek Gjoka
|
 |
« : Nëntor 02, 2009, 02:35:55 MD » |
|
Historia e Daylight Time ne SHBA
BEQIR SINA, New York
Sot, edhe ne SHBA-es, eshte ndryshuar ora ne 60 minuta mbrapa
- LAS VEGAS - NEVADA : Nata e e pare shtune, e muajit nentor, konsiderohet si nata e fundit e matjes se kohes sipas kursimit te drites se diellit, ose siç quhet ne gjuhen angleze "Daylight Saving Time". Dhe, e djela e pare e muajit nentor eshte dita e pare e fillimit e matjes se kohes standarte pra Standard Time. Para se te shkoni per te fjetur te shtunen, duhet te beni levizjen e akrepave te ores suaj ne menyre qe te tregoje kohen mbrapa nje ore. Perndryshe, ju mundet qe sot te flini edhe nje ore me shume se nje dite me pare, teksa mengjesi i se djeles do te jete pak heret per funksionet tuaja te dielen ne mengjes.
Kjo u saktsua duke filluar ne vitin 2007, kohet e dites filluan ne Shtetet e Bashkuara, te maten sipas nje ndryshimi prej nje ore para ose mbrapa nga e diela e dyte ne mars te çdo viti dhe perfundon me ndrrimin e akrepave te ores me nje levizje po 60 minuta tek e diela e pare ne muajin nentor. Nga e diela e dyte e muajit mars, oret jane vendosur perpara nje ore para ne kohen lokale, qe i takonte ores 2:00 me ate matjen standarde, e cila behet 3:00 sipas kohes lokale te dites. Nga e diela e pare ne nentor, oret jane vendosur prapa nje ore ne kohen lokale, nga ora 2:00 e mesnates, akrepat e saj shtyhen 60 minuta mbrapa qe ora te behet 1:00 sipas kohes lokale, kohes standarde. Keto data jane themeluar nga Kongresi Amerikan ne Aktin per politiken energjitike te vitit 2005, ligji -billa" Pub. L. nr. 109-58, 119 Stat 594."
Jo te gjitha shtetet federale ne SHBA vezhgojne kohen dites, sipas keti ligje per ndryshimin e kohes. Ne veçanti, shteti i Hawaii dhe shumica e zonave te Arizones nuk e perdorin kete levizje te akrepave. Indiana e miratoi perdorimin e saj ne fillim te vitit 2006.
Ne vitin 2006, ndryshimi i matjes se kohes filloj me 2 prill dhe mbaron me 29 tetor.
Ne vitin 2007,ndryshimi i matjes se kohes filloj me 11 mars dhe mbaron me 4 nentor. [Ligji i ri hyn ne fuqi.]
Ne vitin 2008, ndryshimi i matjes se kohes filloj me 9 mars dhe mbaron me 2 nentor.
Ne 2009, ndryshimi i matjes se kohes filloj me 8 mars dhe perfundon me 1 nentor.
Shume vende te tjera te botes, vezhgojne kohen me disa forma te matjes se asaj qe tashme quhet "koha verore", por ata nuk eshte e thene qe te ndryshoje oret e tyre ne datat e njejte si SHBA-s. Pra çdo shtet ne bote ka rregullat e vete te ndryshimit te matjes se kohes. Madje disa vende nuk e ndryshojne fare.
"Daylight" koha e zonave ne SHBA eshte e percaktuara ne Kodin e ligjor te SHBA-se, Titulli 15, kapitulli 6, Subchapter IX - Standard Time.
Historia e Daylight Time ne SHBA
Edhe pse kohe me pare, akrepat e saj leviznin ne SHBA-es, sipas zonave ne kohe standarde ne zonat me kohe verore, nje lloj matje e kohes qe ishte krijuar ne SHBA dhe Kanada nga sindikatat e hekurudhave ne vitin 1883, ajo nuk ishte sipas ligjit te SHBA-se, deri ne nxjerrjen e ligjit me Aktin e quajtur Time Standart me 19 mars 1918. Akti i krijuar gjithashtu kishte si qellim kursim kohe gjate dites, nje ide e diskutueshme shume me pase se vendos.
Kursimi i kohes diellore "Daylight", u shfiqezua per here te pare ne vitin 1919, por matja e kohes me Standard Time ne disa zona zona, mbeti ne ligj. Ndryshimi i akrepave te ores, nje ore para ose mbrapa u be me shume nje çeshtje lokale. Ajo ishte ri-themeluar ne shkalle kombetare ne fillim te Luftes se Dyte Boterore, dhe kishte vijuar rregullisht nga 9 shkurti 1942 deri me 30 shtator 1945.
Pas Luftes se Dyte Boterore, perdorimin e kesaj matje kohe e mbajten shtete te ndryshme federale ne mesin e shteteve dhe lokaliteteve amerikane. Matja e kohes ne Uniform, ne te gjithe territorin e SHBA-es, u miratua me ligj nga Kongresi amerikan me Aktin e vitit 1966 me kushtet e standardizimit ne datat e fillimit dhe perfundimit te kohes dites ne SHBA, por te lejuara dhe disa perjashtime lokale nga respektimin e saj. Akti vendosi qe me kusht koha drites se diellit te filloje ne te dielen e pare ne prill dhe te perfundonte te dielen e pare ne tetor.
Gjate krizes "energjitike" te viteve, 19774, Kongresi ka miratuar per here te pare kete lloj sistemi matje krejt ndrysh nga ky i sotmi. Ne vitin 1974, akrepat e ores filluan te levizin me 6 janar dhe ne vitin 1975 ajo filloi me 23 shkurt. Pas ketyre dy viteve data e fillimit per t'u rikthyer perseri ne te dielen e pare ne prill fillon ne 1976. Ne 1986, u miratua me ligj qe te behej zhvendosja e akrepave e matjes se kohes prej dites se diele e pare ne prill, duke filluar ne vitin 1987. Data e fillimit dhe e mbarimit te ndryshimit te matjes se ores gjate dites dhe nates nuk ishte me subjekt i ndryshimeve te tilla, dhe ka mbetur kjo kohe qe kemi sot. Politikat e Energjise kan ndryshuar Aktin e viti 2005, per te dyja datat e fillimit dhe mbarimit te matjes se kohes. Duke filluar nga viti 2007, kohe e matjes se dites fillon nga e diela e dyte ne mars dhe perfundon me te dielen e pare ne nentor te çdo viti.
|
