Harta e sulmit në zyrën e Enver Hoxhës

[Kallmeti & Lek Gjoka]

Sabit Brokaj: Kosova, Hoxha i kërkoi ndihmë edhe Stalinit
Shekulli Online | 22/02/2010 | Dossier |
 
Vlerësimi i ish-ministrit të Mbrojtjes për operacionin "Shpërthimi"


"Veli Llakaj provoi kulmet e vlerave njerëzore, sakrificave, dhe solidaritetit, përkushtimit dhe idealit, por dhe anën e errët të karakterit njerëzor, shpifjet, spiunimet, deformimin e karakterit nën presionin e frikës nga politika, nga njerëz që nuk i priste dhe që i detyroheshin atij"-shkruan ndër të tjera në parathënien e librit politikani Sabit Brokaj.


Ish-ministri i Mbrojtjes dhe deputet në shumë legjislatura, Brokaj u ndal edhe në kapitullin për operacionin "Shpërthimi" rreth tre dekada më parë.


"I detyruar nga trajtimi antikombëtar dhe perçarës që i bën ai politikës të shtetit shqiptar dhe Enver Hoxhës, disa pinjolle që duan të shtrembërojnë historinë, lidhur me çeshjen shqiptare të Kosovës, ai publikon operacionin "Shperthimi" (për çlirimin me luftë të Kosovës), i përgatitur me kërkesen e Enver Hoxhës, nga Mehmet Shehu, Veli Llakaj dhe Maliq Sadushi.


Ky qëndrim dhe veprim i udhëheqjes së atëhershme është i vërtetë. Ai përputhet plotësisht me kërkesën që i bëri Enver Hoxha Stalinit kur i kërkonte mbështetje që Shqipëria me luftë të çlironte Kosovën, gjë e cila është e provuar nga dokumente.


Por veçanërisht në kujtimet e tij ndihet vleresimi për Mehmet Shehun. Ai(Veliu), e konsideron nder dhe fat qe ka punuar me të. Ai jep një detaj kuptim plote për karakterin e Mehmetit dhe qëndrimin e tij ndaj Kosovës.


I mërzitur qe Enver Hoxha dha urdhër që të digjej dokumentacioni i operacionit "Shperthimi". Mehmet Shehu tha:"Ejani dhe më pështyni në varr nëse nuk do të vijë dita që do t'ju duhen këto dokumente!" Veli Llakaj nuk e fsheh gjithashtu admirimin për gjeneralin Petrit Dume"-shprehet Brokaj.


Autobiografia e Veli Llakajt: Ushtarak, ëndrra ime

Kam lindur më 18 shkurt të vitit 1935 në Krahës të Tepelenës dhe që në fëmijëri kisha ëndërr të bëhesha ushtarak.


Në vitin 1954, kjo ëndërr nis të bëhet realitet kur m'u dha e drejta dhe fillova Shkollën e Lartë të Bashkuar të Oficerëve "Enver Hoxha" në Tiranë. Dhashë maksimumin në ato vite, duke e mbaruar Shkollën e Bashkuar me rezultate të shkëlqyera dhe me gradën më të lartë, atë të "togerit"...


Për këtë fakt, si një nga rastet e veçanta, më mbajtën oficer në shkollë me detyrën e komandantit të Togës. Në vitin 1960 më emërojnë instruktor në Ministrinë e Mbrojtjes (Drejtoria e Përgatitjes Luftarake), më pas kryej dhe Akademinë Ushtarake "Mehmet Shehu" në specialitetin gjitharmësh.


Me mbarimin e Akademisë emërohem shef shtabi në Brigadën e Pestë Vlorë, dhe prej andej oficer drejtimi në Shtabin e Përgjithshëm, komandant i Brigadës së Parë Tiranë, komandant i Korpusit Shtatë në Burrel, dhe prej andej komandanti i Korpusit të Parë të Mbrojtjes Bregdetare në Fier, deri në detyrën e zëvendësministrit të parë të Mbrojtjes e shefit të Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Shqiptare më 1974- ën, detyrë të cilën e kam kryer për 8 vjet.


Më pas, dënimi i grupit puçist në ushtri, vetëvrasja e Mehmet Shehut, sigurisht nuk do të linte pa më kryqëzuar dhe mua që isha vartësi i tij direkt e bashkëpunëtor në drejtimin e ushtrisë..


Promovohet monografia kushtuar njërit prej 21 shefave të shtabit të përgjithshëm të ushtrisë

Veli Llakaj, dëshmitari i shkatërrimit të ushtrisë shqiptare


"Gjeneral Llakaj, shefi i Shtatmadhorisë midis dy "puçeve" ushtarake", monografia kushtuar Veli Llakajt, njërit prej ish-shefave të Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë që u promovua dje në Tiranë, është njëri prej librave kushtuar figurave të ushtrisë shqiptare në kohën e komunizmit.


Në krye të librit, autori i tij, Kujtim Boriçi, thotë se Veli Llakaj, është një nga 21 shefat e Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë, që ka patur Shqipëria në rreth 100 vjet. Përgjithësisht, fatet e disave prej tyre kanë qenë të dhimbshme.


Nga këta, 5 u pushkatuan, 4 u dënuan me burgime të rënda, ndërsa 13 të tjerë jo vetëm u privuan nga mirënjohja për atë që dhanë, por edhe u lanë krejtësisht në harresë, deri në mjerim ekstrem.


Fatkeqësisht, Shqipëria ndoshta shënon rastin më unikal përsa u përket vlerësimit të shefave të Shtatmadhorisë në vite. Mjerisht, edhe sot, ish-shefat e Shtabit të Përgjithshëm që kanë drejtuar ndër vite ushtrinë dhe janë gjallë, vazhdojnë të jenë në harresë.


Disa prej tyre janë shpërndarë si "zogjtë e korbit" në rrugët e shteteve evropiane dhe Amerikës në punë të rëndomta për të siguruar bukën e gojës. Në praktikën botërore, shefat e Shtamadhorisë, pavarësisht sa kohë kanë qenë në këto funksione, ruhen si "margaritarë" nga shteti, pasi për shkak të funksionit, kanë ditur dhe dine shumë për shtetin e kombin e tyre.


Kjo nuk lidhet jo thjeshtë me faktin që shteti kujdeset për sigurinë fizike e jetesën e tyre, por edhe me përkujdesjen për sekretet që ata mbartin me vete për shkak të funksionit të tyre në krye të piramidës ushtarake: Ato (sekretet) duhet të jenë e të mbeten pronë vetëm e shtetit...


Në këtë libër për zotin Veli Llakaj, bëhet publike një pjesë nga jeta dhe veprimtaria e tij, jo për arsye se qëndroi për një periudhë kohe relativisht të gjatë në detyrë, por sepse erdhi në krye të Shtabit të Përgjithshëm në një situatë teje të elektrizuar: përkatësisht në mesin e viteve ´70 të shekullit të kaluar,në kohën kur ushtria shqiptare kishte kaluar disa peripeci (grupi "armiqësor" i Beqir Ballukut, Petrit Dumes e Hito Çakos) dhe ishte zgjeruar si asnjëherë tjetër në historinë e saj në forca aktive, mjete e teknikë luftarake. Në atë kohë kur i ishin shtruar disa detyra teje të vështira në situata të komplikuara politike, ekonomike dhe shoqërore.


Ai erdhi në krye të Shtabit të Përgjithshëm, kur si asnjëherë më parë, në ushtri kërkohej të zbatoheshin së pari parimet: "Partia në udhëheqje"; "Partia në drejtim";"Partia në komandë"; "Partia mbi të gjitha", etj... Llakaj erdhi në krye të Shtabit të Përgjithshëm , kur ishte shtruar e po zbatohej vija e "masave" dhe llogaridhënia para masës; kur ishin hequr gradat ushtarake; kur ishin hequr dënimet ushtarake sipas rregullores së disiplinës.


Ai erdhi në krye të Shtabit të Përgjithshëm në kohën kur ishin vendosur funksionet e komisarit dhe sekretarit të Partisë të cilët konsideroheshin si të deleguarit e partisë në komandë në atë kohë kur në çdo raport e fjalim rezultatet pozitive i kushtoheshin vetëm udhëheqjes së Partisë...Pra, erdhi në krye të Shtatmadhorisë në një kohë tejet të vështirë.


Atij, si nr 1 i ushtrisë, i duhet të ishte në drejtimin e një reforme thelbësore kundër "Tezave të Zeza", kundër "veprimtarisë armiqësore të grupit "puçist" në ushtri që drejtohej nga Beqir Balluku, Hito Çako e Petrit Dume. Veliu, një oficer energjik dhe i aftë profesionalisht, qe i piketuari i Enverit dhe Mehmet Shehut për të marrë "frenat" e ushtrisë.


Pra, ai u thirr si shpëtimtar për ndryshimin rrënjësor që kërkohej në ushtri pas dënimit të "grupit të puçistëve". Jo pak, por për 8 vjet, në një nga periudhat dhe situatat më të vështira të ushtrisë, ai qe në ballë të punëve. Por edhe për të dhe kolegët e tjerë të tij , do të vinte i njëjti fat, i njëjti ndëshkim si ai i ushtarakëve madhorë të ndërshkuar më 1974. Ai, u cilësua "armik" në një plenium tjetër të KQPPSH në vitin 1982 dhe u ndëshkua...


Vetë kjo periudhë e gjatë kohe në krye të Shtatmadhorisë shqiptare, puna e tij, situatat që përjetoi dhe përpjekjet e papërsëritshme për zhvillimin e ushtrisë shqiptare , janë një nga shtysat e detyrimit qytetar për të shkruar këtë libër...Bashkëkohësit, por edhe arkivat e historisë së ushtrisë shqiptare, e cilësojnë periudhën mes dy "grupeve armiqësore" në ushtri (viti 1974 dhe 1982), si periudhën më të vështirë të saj, të mbushur me ngjarje e sakrifica.


Fakti se Veli Llakaj ka qenë në këtë periudhë në krye të Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë, ka arkivuar (në memorie, dokumenta zyrtare e ditar) shumë të thëna e të pathëna, është shtysë tjetër për të shkruar këtë libër.


Operacioni "Shpërthimi". Dëshmia e ish-shefit të Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë, njëri nga tre bashkëhartuesit e planit Top-Sekret për çlirimin e trojeve shqiptare në Ish-Jugosllavi, përmes ndërhyrjes ushtarake të ushtrisë shqiptare në vitin 1980. Kërkesa e Enver Hoxhës dhe e Mehmet Shehut për riparimin e padrejtësisë historike të vitit 1913.

Veli Llakaj: Plani i Enver Hoxhës për çlirimin e Kosovës

Veli Llakaj, ish-shef i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë dhe zëvendësi i parë i ministrit të Mbrojtjes, është një nga tre hartuesit e planit Top-Sekret, (koduar "Shpërthimi") për ndërhyrjen ushtarake dhe çlirimin e Kosovës.


Ndoshta, ky realitet, plani i ndërhyrjes së Shqipërisë për çlirimin e trojeve shqiptare në Kosovë, ka ardhur koha që të jepet përsëri pjesërisht më në detaje në faqet e këtij libri.


Kjo dhe për faktin
se Veliu, është një nga autorët e përgatitjes së këtij dokumenti "Top-Sekret", që për konjukturat dhe politikat e kohës, nuk u realizua nga regjimi i para vitit 1990 për arsye objektive.


Riparimi i një padrejtësie historike, ndarja e Shqipërisë me kufijtë e vitit 1913, lënia jashtë saj e Kosovës, tashmë vjen një moment që, ndreqja e kësaj padrejtësie nga krerët e atëhershëm të shtetit shqiptar, të shikohej nëpërmjet një ndërhyrje ushtarake për Kosovën dhe në kushtet më të përshtatshme politike.


Siç është përfolur në opinion, në median vendase dhe të huaj, veçanërisht pas vitit 1990, por siç konfirmohet në detaje edhe nga ish-shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë në vitet 1974-1982, Veli Llakaj, në shënimet e tij për çlirimin e Kosovës nga ushtria shqiptare, u përgatit një plan tepër sekret i rëndësisë së veçantë, që njihej vetëm nga 4 veta gjithsej, e që ishte gati për t'u vënë në zbatim.


Në funksion të ndërhyrjes ushtarake, siç mësohet nga dokumentet e kohës dhe rrëfimet e protagonistëve, janë zhvilluar një sërë stërvitjesh të ndryshme me shtabe e trupa në atë kohë, me rikonicione të plota, deri në precizimin e detyrave për të gjitha nënrepartet, repartet e njësitë që do të merrnin pjesë në çlirimin Kosovës.


Enver Hoxha si Komandant i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura, u lë detyrë vetëm 45 ditë hartuesve të planit "Shpërthimi", Veli Llakajt e Maliq Sadushit. Por ajo që bie në sy gjatë shënimeve dhe që ishte e pabesueshme për kohën, e pse jo deri në ditët e sotme,


është fakti i sigurisë që garantonte Enveri se Traktati i Varshavës nuk do të ndërhynte në luftime për të penguar çlirimin e Kosovës nga ushtria shqiptare. Kjo për faktin se Shqipëria jo vetëm kishte dalë nga ky pakt ushtarak i vendeve të Lindjes, por e kishte denoncuar atë botërisht si organizëm pushtues.


Mbi këtë bazë e garanci të Komandantit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura, dy ushtarakët madhorë shqiptarë, së bashku me Mehmet Shehun, hartojnë planin e ndërhyrjes ushtarake "Shpërthimi" dhe përgatisin forcat e mjetet për realizimin e tij.


Plani "Shpërthimi", propozimi befasues i Enverit për Llakajn

Po si dhe nga kush nisi? Kush e realizoi? Cili qe fati i planit "Shpërthimi"?!. Ja çfarë shkruan Veli Llakaj në ditarin e tij sekret: "...Një pasdite më merr në telefon Mehmet Shehu dhe më thotë se " nesër në ora 9.00 duhet të jesh në zyrën e shokut Enver".


Mendova se nuk do të ishte një takim si dokudo, por me siguri që do të ishte një takim pune, që do të kërkonte dhe sqarimet përkatëse për problemet e ushtrisë e të Mbrojtjes, si bënte ai zakonisht takimet mujore.... Mehmeti më thotë se është thjesht takim pune, por merr një bllok sekret. Pavarësisht nga kjo unë u përgatita për më shumë se rreth 20-25 pyetje që mund të bëheshin....


Në orën e caktuar paraqitem në zyrën e Enverit bashkë me Mehmet Shehun. Enveri bisedën e filloi me pyetjen: " Si jeni ju andej nga Komanda e Përgjithshme? (se kështu e quante Enveri Ministrinë e Mbrojtjes).


Si janë shokët? Po poshtë, nëpër repartee si janë?...Pasi krijoi këtë ambient të ngrohtë, më pyeti: " Ju, si shtatmadhor, a i ndiqni situatat e komplikuara në Jugosllavi e, veçanërisht, në Kosovë, në Mal të Zi, Maqedoni e më gjerë?".


Iu përgjigja shkurt e qartë sipas lajmeve të Agjensisë Telegrafike Shqiptare (unë merrja nje buletin të veçantë të këtyre lajmeve)... Duke dëgjuar këtë lloj përshkrimi apo panorame më pyeti:" Si thoni ju të Komandës së Përgjithshme dhe të Shtatmadhorisë; mund që ne të bëjmë një ndërhyrje ushtarake për çlirimin e popullsisë shqiptare në këto treva për t'i çliruar një herë e pergjithmonë nga thundra fashiste, ashtu siç ndërhymë dhe gjatë Luftës Antifashiste?".


Isha përgatitur t'i raportoja Enverit për çdo problem në strukturat e ushtrisë, por nuk e kisha menduar se thirrja ime urgjente në zyrën e tij së bashku me Mehmet Shehun do të kishte një tematikë tepër të rëndësishme, për mua, të papritur!


Qëndrimi im ishte i heshtur. Në moment nuk dhashë asnjë përgjigje. Thjesht mblodha supet, gjë që do të thoshte se nuk isha në gjendje të përgjigjesha. Enveri menjëherë ndërhyri.


"Përse hezitoni? Çfarë ju
mundon ?? Pse nuk keni besim?!" Atëhere e mblodha veten dhe iu përgjigjua: " Shoku Enver; në situatën aktuale të krijuar, kur regjimit serb po i digjet toka nën këmbë nga forcat kryengritëse të popullatës shqiptare kudo në trevat e banuara nga shqiptarët, edhe mund të ndërmerret një operacion i tillë, por nuk kemi atë fuqi jo vetëm goditëse, por as të shpejtësisë së mjeteve të blinduara që ta bëjmë këtë në kushte, kur në këtë situatë mund të ndërhyjnë Forcat e Traktatit të Varshavës të dislokuara në Hungari, Bullgari e Rumani !


Pra po ndërhynë ato ne jemi të dështuar !"...Pa mbaruar akoma të gjithë argumentin, Enveri më ndërpreu dhe më thotë:" "Po sikur ta rregulloj unë me Mehmetin që forcat e Traktatit të Varshavës
të mos ndërhyjnë, a mund të futemi e të çlirojmë Kosovën?"


Të them të drejtën u shushata fare, se si ka mundësi kur ne shaheshim përditë me revizionistët e të gjitha vendeve të Lindjes e në mënyrë të veçantë me ata sovjetikë, si mund ta rregullonin këta këtë çështje luftarake kaq kapitale!


Pa u menduar fare, por me një analizë të shpejtë që bëra të raportit të forcave e situatës luftarake në luftën e pritshme, i përgjigjem:
" PO !".


Bëhet fjalë për më shumë se dy dekada e gjysmë më parë, e ndoshta, ky moment e kjo bisedë ka qenë e para për mua të mësoj se ç'është politika, ku jo çdo gjë që thuhet e premtohet haptas, është e do të bëhet ashtu siç thuhet; përkundër, në të shumtën e rasteve, ndodh e kundërta!


Pasi e pranova këtë version, megjithëse jo shumë bindës për mua, duke menduar se këta kërkojnë të më fusin në valle që të bëhet një plan i ndërhyrjes ushtarake për çlirimin Kosovës dhe pastaj shohim e bëjmë sipas situatave që mund të krijohen.


Enveri më merr mendimin se sa kohë më duhen ta paraqes planin tek ai dhe Mehmeti për miratim. Unë iu përgjigja se kjo varet me sa persona do të punojnë për hartimin e tij. Ndërhyn Mehmeti: "Do tëpunosh vetëm me një person dhe unë, (pra, Mehmeti, V. Ll. ), do të jem në krye të këtij grupi pune".


Kërkova 30 ditë kohë. Enveri më thotë: " Po të lëmë 45 ditë, por plani të jetë i argumentuar saktësisht e deri në çdo detaj nga ana ushtarake". Marrja e detyrës u bë fakt i kryer. Ishte një detyrë e vështirë,por thellë
ndjeva një gëzim e kënaqësi të paprovuar.


Meqenëse më lejohej të bashkëpunoja vetëm me një njeri,
nuk ishte e lehtë të zgjidhja e për më tepër të vendosja vetë. Kërkova se a kishin ata ndonjë mendim se
me cilin do të punoja unë. Enveri më thotë: "Zgjidhe vetë!". Propozova nja tre persona, ndër kuadrot më të lartë e më të përgatitur ushtarakë të vendit.


Pasi dëgjojnë, Mehmeti i thotë Enverit: "Do të punojë vetëm
me Maliq Sadushin që është zëvendësministër i Mbrojtjes, është i aftë, konspirativ, ka mbaruar Akademinë Ushtarake "Frunze", ndërsa unë do të jem në krye të këtij grupi!".


Mehmeti i kishte idhuj të gjithë ata ushtarakë që kishin mbaruar Akademitë Ushtarake "Frunze" dhe "Voroshillov", por Maliqi qe i përzgjedhuri i tij, edhe për faktin se ka qenë partizan i Brigadës 5 Sulmuese në çlirimin e Kosovës dhe e njihte shumë mirë terrenin, garanci kjo e domosdoshme për një planëzim e zbatim të saktë të planit luftarak.


Për mua, ishte një kënaqësi tepër e veçantë se do të punoja me Maliqin për hartimin planit për ndërhyrjen ushtarake në Kosovë, për faktin se ishim shokë, kolegë, njiheshim mirë, si dhe ishte profesionalisht tepër i aftë.


Thirrja e Llakajt nga Mehmet Shehu dhe porositë e tij për planin "Shpërthimi" Më datën 11 janar 1980, Veli Llakaj, bashkë me shokët shkojnë në shtëpinë e Mehmet Shehut për ta uruar për ditëlindjen.


Kur dalin, në momentin që do të ndaheshin tek dera e jashtme ku i përcolli Mehmeti, ai i drejtohet Llakajt: "Veli më datën 13 ora 10.00 duhet të vish në zyrë te unë në Kryeministri". Interesant është fakti se Mehmet Shehu jo vetëm jep porosi konkrete, por dhe se në stërvitjet e ndryshme me trupa (stërvitje të mëdha" si ajo "Shebeniku", materializohet ideja konkrete e planit "Shpërthimi".


Ja pjesë të panjohura për
këtë fakt, shkëputur nga ditari sekret i Veli Llakajt: "Sot më datën 13. janar 1980, në zyrën e shokut Mehmet mora këto detyra: "Mendo bashkë me shokun Maliq, të lexoni me shumë kujdes dhe disa herë luftën e Vietnamit.


Ne atje kemi patur disa grupe ushtarakësh nga ta gjitha specialitetet. Për qëndrimin dhe eksperiencën e këtij grupi Moisi Elezi ka përgatitur një material të hollësishëm që nuk është në librin e
luftës së Vietnamit.


Aty ka shumë detaje. I lexoni me kujdes se në planin e ndërhyrjes në trojet shqiptare në Kosovë, Mal të Zi e Maqedoni që mund të bëjmë në kushtet e favorshme politike dhe ushtarake, këtë eksperiencë do ta vëmë në zbatim, se nuk ka më të tmerrshme se luftimet në prapavijë të luftës popullore,ajo është një vullkan i papërmbajtur dhe një det i pafund vdekjeprurës. Unë do t`ju jap disa ide të luftës së Spanjës dhe asaj Nacionalçlirimtare që t`i kemi parasysh... Piketoni të gjithë kuadrot që kanë qenë në luftën e Vietnamit dhe mendoni si duhet punuar me ta.


Dëgjoni zërin e tyre dhe mendoni cilët do të jenë komandantet e atyre që do futen parakohe andej. Këta duhet të jenë kryesisht xhenierë, zbuluesa
pa nënvleftësuar specialitetet e tjerë...


Studiojini këto materiale, nxirrni detyra, bëni planet përkatëse dhe parashikoni si do të lidhen e bashkëpunojnë me kuadro të zbulimit të jashtëm dhe të sigurimit që shkojnë e mbajnë lidhje të perhershme për përgatitje e veprim. Emrat e tyre duhet të jenë tepër sekret...Lufta e
Vietnamit vazhdoi disa vjet dhe në sajë të veprimeve të kësaj lufte popullore nuk u nënshtrua.


Në këtë luftë u përdor tërë arsenali i armatimit dhe teknikës moderne të kohës dhe u bënë shumë eksperimente me armët më të sofistikuara duke përfshirë dhe ato të shfarrosjes në masë..."(Ditari Sekret i Llakajt) Shumë vite më vonë, ish-shefi Shtatmadhorisë Veli Llakaj, për planin e ndërhyrjes ushtarake të ushtrisë shqiptare për
çlirimin e Kosovës, shkruan: "Kur u bë publik plani i ndërhyrjes në Kosovë, shumëkush u shpreh i habitur dhe u tha se nuk ka ekzistuar; këto janë mashtrime etj.


Ky mendim, sigurisht ka ekzistuar tek ato kuadro që nuk e kanë njohur as forcën e ushtrisë shqiptare dhe as konjukturat politike.


Pra këto porosi të Mehmet Shehut (që të kihet parasysh eksperienca e luftës së Vietnamit), kishte të bënte më atë se nuk ka gjë më të tmerrshme se lufta popullore në prapavijë të armikut. Ajo është vdekjeprurëse, por më e suksesshme po të përdoret e drejtohet me kujdes, zotësi e trimëri nga kuadro të aftë e profesionistë.


Ushtria nuk është e kudondodhur, kurse populli është i kudondodhur në çdo pëllëmbë toke. Lufta popullore të djeg tokën nën këmbë. Ajo të asgjëson vëndkomandat, pikat e drejtimit, bazat e furnizimit me ushqim, veshmbathje, armatim e municion, hedh në erë rrugë e depo furnizimi, organizon prita, të godet prapa shpine, të ndërpret


ujësjellësit etj me anën e grupeve zbuluese diversioniste dhe atyre guerile. Ata që janë skeptikë, i shikojnë veprimet vetëm nga ana politike dhe nuk kanë një vizion të mirëfilltë ushtarak, nuk njohin të papriturat e luftës dhe metodat e saj, sigurisht që do të çuditen me veten e tyre.


Bashkë më Maliqin dhe Spiro Adhamin u përcaktuan të gjithë kuadrot që do të inkuadroheshin në këto veprime, por emrat e tyre nuk do t'i bëjmë publik. Meritë të veçantë kanë kudrot zbuluese e siguruese që nuk morën parasysh asgjë, por punuan me shumë përkushtim për të cilët unë ruaj respektin më të lartë.


Këta janë: S. Backa, Sh. Braha, H. Kaçanolli. L. Sino dhe B. Hoxha. Kjo ide u vu në zbatim po me porosi të Mehmet Shehut në stërvitjen "Shebeniku 80" që ishte një paraprirje e luftës për ndërhyrjen në kushtet e përshtatshme në Kosovë, Mal të Zi e Maqedoni për çlirimin njëherë e përgjithmonë të trojeve shqiptare nën thundrën e Serbisë.. Këto lloje luftimesh në prapavijë të armikut me anën e luftës popullore në shkallë të gjerë lehtësonin ndjeshëm dhe përllogaritjen


e raporteve të forcave në favorin tonë, e për pasojë armiku do të gjendej para shumë të papriturave, do të çorientohej, do ta humbiste toruan dhe do të ngelej si miu në çark. Me interes janë dhe burimet lidhur me përgatitjet konkrete (stërvitje me trupa dhe stërvitje shtabi) që pasuan idenë e materializimit të planit "Shpërthimi".


Ndonëse asnjëherë nuk u konfirmua publikisht ideja konkrete e këtyre stërvitjeve që
në harta zhvendoseshin në territoret jashtë kufijve aktualë të shtetit shqiptar, për dhjetëra kuadro të lartë por dhe shumë të tjerë, gjithçka ishte e qartë.


Ide dhe situata të tilla (e një ndërhyrje të mundshme për çlirimin e Kosovës), u aplikuan në disa stërvitje. Një ndër to, ajo ku u angazhuan forca e mjete të shumta, ishte stërvitja "Shebeniku-80". Kësaj stërvitjeje i parapriu stërvitja e madhe komando-shtabi në shkallë vendi e
emërtuar stërvitja "Kështjella".


Ja çfarë tregon për këtë Kolonel Zyhdi Kroji, në atë kohë komandant i Bridadës së Këmbësorisë së Përrenjasit: "...Nga tetori i vitit 1978 e deri në stërvitjen `Shebeniku-


80`, si rrallë ndonjëherë, u urdhërua një numër i madh stërvitjesh komando-shtabi dhe me trupa. Njëkohësisht u përforcuan masat e sigurisë, veçanërisht në njësitë e repartet që ishin në zonat kufitare. Kështu u veprua edhe me brigadën e Përrenjasit, ku në organikën e saj, kishte dhe numër të konsiderueshëm forcash aktive.


Sigurisht, idetë që jepeshin për hartimin e metodikave, mbi bazën e të cilave bëheshin dhe stërvitje, (me zhvendosje forcash e veprime në trojet shqiptare në Kosovë e me armik ushtrinë jugosllave), nuk kishte se si të mos "lexoheshin" nga shumë kuadro, veçanërisht nga ne që merreshim me këtë punë, hartonim metodikat e realizonim stërvitje. Ndonëse nuk e dinim dhe askush nuk na e tha direkt se ishte hartuar një plan për ndërhyrje ushtarake në Kosovë. Në këtë kohë, në brigadën


kufitare të Përrenjasit, janë bërë disa stërvitje. Janë ngritur në alarm dhe reparte me kompletim. Në një prej tyre, qe dhe Veli Llakaj. Ishte ai që dha alarmin dhe komunikoi me ministrin e Mbrojtjes dhe Sekretarin e Parë të Komitetit te Partisë së rrethit të Librazhdit. Ndërsa në stërvitjen e mësipërme, forca të brigadës që
komandoja, kanë imituar "armikun", pra forcat serbe.


Me kalimin e kohës, u mësua ekzistenca e planit `Shpërthimi`, gjë e cila saktësoi shkakun e vërtetë të gatishmërisë dhe stërvitjes që u bënë atë kohë...". (Dëshmi e Kolonel Zyhdi Krojit. Datë 6 janar 2010. Ora 11:30-12:30)

[Kallmeti & Lek Gjoka]

Harta e sulmit në zyrën e Enver Hoxhës
Shekulli | 23/02/2010 |

Operacioni "Shpërthimi". Dëshmia e ish-shefit të Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë, njëri nga tre bashkëhartuesit e planit Top-Sekret për çlirimin e trojeve shqiptare në Ish-Jugosllavi, përmes ndërhyrjes ushtarake të ushtrisë shqiptare në vitin 1980.


Miratimi i planit nga Enver Hoxha dhe Mehmet Shehu për riparimin e padrejtësisë historike të vitit 1913.


Në pjesën e dytë të rrëfimit për operacionin "Shpërthimi", marrë nga monografia e "Gjeneral Llakaj, shefi i Shtatmadhorisë midis dy "puçeve" ushtarake", i autorit, Kujtim Boriçi, përshkruhen konsultimet e Llakajt, ish-shef i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë dhe zëvendësi i parë i ministrit të Mbrojtjes, me ish-udhëheqësin komunist Enver Hoxha rreth planit sekret për ndërhyrjen ushtarake dhe çlirimin e Kosovës.


Llakaj tregon takimin me udhëheqësin kominist, miratimin prej tij të planit të ndërhyrjes dhe kërkesën e këtij të fundit për të parë hartën-maket të Shqipërisë etnike, e cila u vendos në sallën e Byrosë Politike.



Ajo natë, për mua, ishte një natë ankthi. Vrisja mendjen se si do të veprohej më tej, çfarë detyrash do të merrja, si do ta filloja punën, çfarë vështirësish do të hasja, e shumë e shumë gjëra të tjera.


Gjithçka kishte ardhur papritur, e tashmë suksesi i planit dhe operacioni i pritshëm varej nga ne. Të nesërmen e asaj dite Mehmet Shehu vjen në zyrat e Ministrisë së Mbrojtjes Popullore, më thirri mua dhe shokun Maliq Sadushi, ku na precizoi detyrat përkatëse, na dha orientime shumë precize ashtu siç t'i jepte ai.


Afërsisht na përcaktoi zonat e veprimeve luftarake të çdo korpusi që do merrte pjesë në këtë operacion, brigadat e këmbësorisë, të tankeve, të artilerisë dhe llojeve të armëve e shërbimeve për çdo specialitet, afërsisht vendkomandën e grupit operativ të Shtabit të Përgjithshëm që do të drejtonte operacionin, disa vendkomanda rezervë në drejtimin e Maqedonisë e të Malit të Zi, vendkomandat e korpuseve e të brigadave, drejtimet e goditjeve kryesore për çdo drejtim, rezervat materiale në ushqim, veshmbathje e medikamente mjekësore etj.


Na përcaktoi afërsisht edhe të gjitha njësitë ushtarake që do të merrnin pjesë në operacion, duke caktuar edhe njësitë sulmuese apo repartet e zbulimit që do të vepronin në terrenet më të vështira e që do të jepnin goditje rrufe e në befasi.


Pasi na dha detyrat e mësipërme, Mehmeti shtoi: "Unë kaq munda t'ju jap për sot, ju i shikoni dhe veproni me kompetencë vetë, ashtu si ta gjykoni dhe mos i qëndroni strikt këtyre që ju them unë".


Ai u interesua shumë edhe për hartat topografike me të cilat do të përpilohej plani, duke më porositur mua që të shikoj me shumë kujdes hartat që të jenë sa më të reja e të kenë sa më shumë objekte, në të kundërt dërgoni me urgjencë në Austri ose Zvicër. Për këtë Mehmeti shtoi: "Të merrni hartat më të fundit (të reja e me shumë objekte), mos llogarisni çmimin se sa janë!".


Më pas shtoi: "Kjo punë kërkon operativitet, iniciativë dhe marrje përgjegjësie mbi vete, e mos u mbytni me një pikë uji!" Pra, si duket, ai (M.SH) kishte menduar e punuar tërë natën dhe të nesërmen na i komunikoi ne këto detyra.


Për problemin e hartave, u konsultova me shefin e Degës së Topografisë në Ministrinë e Mbrojtjes shokun Limoz Alimucaj dhe drejtorin e Institutit të Topografisë shokun Përparim Likaj. Më pas u kërkoj hartat për një studim të hollësishëm të terrenit, në trojet etnike shqiptare ( Mali i Zi-Kosovë-Maqedoni), pa u treguar qëllimin e vërtetë pse i doja.


Ata më rekomanduan, sipas të dhënave që kishin, se harta të tilla me objekte të sakta e të imtësishme kishte kryesisht në Austri. Atëherë bisedova me Përparim Likën dhe ai u dërgua në Zvicër për blerjen e këtyre hartave, i shoqëruar nga një punonjës i Ministrisë së Punëve të Jashtme, pjesëtar i zbulimit të jashtëm.


Këto harta u blenë me ato çmime që afruan austriakët. U sollën në Shqipëri, u përgatitën nga grupi përkatës i Institutit të Topografisë dhe iu dhanë Shtabit të Përgjithshëm në përdorim. Pra, plani i ndërhyrjes ushtarake në Kosovë, i quajtur "Shpërthimi", u përgatit mbi bazën e këtyre hartave që kishin të dhëna të hollësishme të terrenit dhe objekteve përkatëse."


Detajet e hartimit të një plani "Top-Sekret!" Një punë voluminoze nga ana tekstuale dhe grafike, shoqëruar me sigurimin e bazës materiale dhe ndërtimin e maketit të terrenit luftarak, nga dy ushtarakët më të lartë të vendit, përkatësisht Veli Llakaj e Maliq Sadushi, brenda një afati kohor prej 45 ditësh të dhënë nga Komandanti i Përgjithshëm Enver Hoxha, çoi në përgatitjen e planit të koduar "Shpërthimi", për ndërhyrje ushtarake në çlirimin e Kosovës.


Mehmet Shehu, në atë kohë kryeministër i vendit e njëkohësisht ministër i Mbrojtjes, që ishte ndërkohë dhe drejtues i planit, siç konfirmon në shënimet e tij Veli Llakaj, ka dhënë një kontribut tepër të çmuar në të gjitha fazat e punës, që nga ideja, llogaritja e raportit të forcave e mjeteve, detajet e ndeshjes në fushën e luftimit etj.


E gjithçka është kryer me përgjegjësi e me sekret tepër të madh. Njëkohësisht, hartuesit, (që duhet të ishin dhe zbatuesit e "Shpërthimit" në terren), janë përgatitur dhe për mbrojtjen e këtij plani para Enver Hoxhës.


Në shënimet e tij, autori Veli Llakaj jep gjithashtu detaje tepër interesante, të panjohura deri tani, që nga interesimi i Enverit për mbarëvajtjen e punës, deri tek transferimi i maketit plastik (terreni në miniaturë) nga zyra sekrete e Shtabit të Përgjithshëm, në një nga sallat e Byrosë Politike të Komitetit Qendror, ku duhet të shihej e miratohej nga Enver Hoxha.


Gjithçka bëhet në konspiracion të plotë, brenda afateve të caktuara, miratohet nga Komandanti i Përgjithshëm dhe nis puna teorike e praktike e Shtabit të Përgjithshëm për përgatitjen e shtabeve të reparteve, njësive dhe trupave që ishin planizuar të merrnin pjesë, në këtë operacion luftarak.


Pas mbarimit të punimit të këtij plani, ku dora e fundit iu dha nga Mehmet Shehu, i cili bëri dhe ndryshimet përkatëse për çdo njësi dhe për çdo drejtim, tashti ai ishte gati për miratim.


Të gjitha ndërhyrjet, ndryshimet apo më saktë sugjerimet e Mehmetit, që u ripërfshinë në planin "Shpërthimi", u bënë në konsultë me Veli Llakajn dhe Maliq Sadushin. Sipas dokumentave të kohës, pas kësaj pune me shumë përgjegjësi, derisa materiali u quajt i përfunduar, vinte prova finale, paraqitja tek Enver Hoxha.


Paraqitja e planit "Shpërthimi" tek Enver Hoxha


"Disa ditë më vonë, mbasi Mehmeti i kishte raportuar Enverit se plani është gati, ky i kishte kërkuar që, kur ta shikoni të arsyeshme mund ta shikonte. Haxhi Kroi, ish-sekretar personal i Enverit, më merr në telefon dhe më thotë se nesër në ora 10.00, të kërkon Komandanti në zyrë bashkë me atë materialin. Në vazhdim të bisedës, Haxhiu shtoi se nuk i kishte thënë se për çfarë materiali bëhej fjalë.


Falenderova Haxhi Kroin dhe i thashë se e dija se çfarë materiali kërkonte shoku Enver. Në orën e caktuar shkova dhe iu paraqita ushtarakisht. Më ftoi të ulem si zakonisht, më pruri një kafe. Filloi bisedën tepër shoqërore, për të më hequr sado pak emocionet që mund të kisha.


Ishim vetëm për vetëm. (Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë, Veli Llakaj dhe Komandanti i Përgjithshëm i F.A., Enver Hoxha). ... Ishte normë që shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë, takohej çdo muaj me Komandantin e Përgjithshëm të Forcave të Armatosura, për raportim rreth problemeve të ndryshme në ushtri apo në fushën e mbrojtjes së vendit, por ky takim i radhës me Enver Hoxhën, ishte ndryshe, krejt i veçantë e për një problem tepër të rëndësishëm.


Pas pak, unë isha gati që t'i raportoja për çka ai më kishte thirrur. Nxora materialin teorik, dhe i tregova se gjithçka që kanë hartat, janë të pasqyruara e mbi bazën e materialit teorik. Ndofta nuk i erdhi mirë që ia thashë këtë detaj, se e pashë që nuk reagoi si duhet, pra, pashë ndryshimin nga gjendja e mëparshme në fizionominë e tij.


E shfletoi komplet materialin teorik, por pa e lexuar me kujdes, pra kalimthi, diku lexonte me kujdes, diku e kthente fletën shpejt. Në fund, kërkoi hartat. I vendosa mbi tavolinë atje ku ishte ulur, por ai u ngrit menjëherë në këmbë dhe kërkoi të hapen plotësisht mbi tavolinë.


Këto i pa me shumë kujdes dhe diku bënte ndonjë pyetje. Në fund, më thotë se materialin do e këndojë me shumë kujdes, por hartat nuk mund t'i shikojë dot. Më pyeti: "A ka ndonjë formë tjetër për të m`i treguar më konkretisht si në terren?".


I përgjigjem: "Shoku Komandant ne kemi një topolastik në Shtabin e Përgjithshëm, apo maket relievi që ka gjithë të dhënat e Shqipërisë etnike, atje mund ta shikoni shumë mirë, sikur të jeni në terrenin konkret ku do të zhvillohen veprimet luftarake!"


Duke ma aprovuar këtë ide, ndërhyri duke kërkuar një mundësi për të ardhur në Ministrinë e Mbrojtjes, një "qëllim", pasi ardhja thjesht për të parë "Planin Luftarak" në terrenin plastik, mund të krijonte mundësi për hamendje të ndryshme, që gjithsesi, nuk do të ishin në funksion të ruajtjes së sekretit.


Për këtë i propozova që ai mund të merrte një takim me kuadrot e Ministrisë së Mbrojtjes, dhe atje pas takimit në zyrat e Shtabit të Përgjithshëm, mund ta shikojmë mjaft mirë e tepër natyrshëm. Ai këtë mendim, nuk di pse, nuk e përkrahu, por kërkoi që unë të shikoja sallën e Byrosë Politike dhe mundësinë e vendosjes atje. Kështu u bë, e pamë sallën dhe ajo ishte e bollshme.


Atëherë urdhëroi Haxhi Kroin ta boshatisë zyrën e të më dorëzojë mua çelësat për të punuar. Sigurisht, nuk kishte sesi të mësohej nga të tjerët, qoftë dhe njerëzit më pranë Enver Hoxhës, se përse më duheshin konkretisht mua çelësat e sallës së Byrosë Politike, pasi unë isha shef i Shtabit të Përgjithshëm dhe kisha probleme pune me Komandantin e Përgjithshëm.


Për ta vendosur maketin dhe të hidhja gjithë situatën në maket nga harta, I kërkova 10 ditë kohë, për të cilën ai ishte dakord. Nuk i thashë asgjë për vështirësitë që kërkoheshin në montimin e këtij maketi, sepse ai kërkonte specialistë topografë dhe kështu, mundësia e dekonspirimit ishte evidente.


Para se të largohesha, Enveri më thotë: "Veli, m`i sistemo të gjitha materialet dhe ma mbyll këtë kasafortë!" Kështu bëra. Më pas, ai thirri Haxhi Kroin dhe i tha që kasafortën e vogël ku ishin dokumentat ta fuste në kasafortën e tij (Enverit), që e kishte në fund të zyrës në të hyrë të derës. Haxhiu futi materialet dhe i dorëzoi çelësat e kasafortës Enverit.


Ai më tha të marrë çelësat e kasafortës që mbylla unë. Kështu bëra. I mori çelësat e kasafortës së tij, e ashtu si ato nikoqiret e mira, i vari në rripin e pantallonave. Enveri, para se unë të largohesha prej tij, më kërkoi dokumentin që tregonte se a i mora në dorëzim materialet luftarake për t'i firmosur.


U ndodha ngushtë dhe i thashë: "Nuk kam marrë asnjë lloj dokumenti, që t'ua jap juve ta firmosni!". Me takt, por prerë, Enveri këtu ndërhyri, më tërhoqi vëmendjen se rregulli është rregull dhe sekreti është sekret, kjo nuk ka asnjë përjashtim. "Prandaj mos e bëni më këtë gabim!!",- shtoi në fund të bisedës.


Tani nisnin vështirësitë e tjera për mua, së pari ato teknike për zhvendosjen e montimin e maketit plastik në sallën e Komitetit Qendror, e së dyti, personat që do të ingranoheshin në këtë punë, pasi për një gjë të tillë duheshin specialistë.


Njoftova Mehmet Shehun për këtë vështirësi, dhe ai ra dakord që të thërrisnim drejtorin e Institutit të Topografisë, Përparim Likaj dhe Shefin e Degës së Topografisë pranë Shtabit të Përgjithshëm, Limoz Alimuçaj, duke iu thënë se: "Komandanti kërkon dhe një herë të shikojë Planin Operativo- Strategjik të Mbrojtjes së vendit, në një nga mjediset e Komitetit Qendror".


Po kush mund ta besonte? Sidomos Përparimi që kishte blerë dhe hartat jashtë shtetit. Gjithsesi, ata ushtarakë të talentuar, ndonëse jam i sigurtë se diçka, në mos më shumë, kishin kuptuar, asnjëherë nuk hapën gojë, as edhe shumë më vonë. Pas vendosjes së maketit dhe hedhjes së situatës, njoftova


Komandantin se jemi gati për ta demonstruar gjithë materialin në maket.


Pas dy ditësh më thirri, dhe e pamë gjithë materialin e operacionit një e për një, gati më shumë se 2 orë. Ishte tepër kurioz të dinte dhe saktësira e hollësira, përveç atyre që kishte lexuar në materialin teorik.


Pasi mbaruam, më porositi që kam biseduar dhe me Mehmetin, e këtë materal duhet ta lexojnë Adil Çarçani, Ramiz Alia dhe Kadri Hazbiu në zyrat e Shtabit të Përgjithshëm, kundrejt firmës.


Lajmërimin, më tha më tej Enveri, do ta bëjë Mehmeti. Kështu u bë dhe këta persona e kanë lexuar materialin teorik dhe pas materialit, kanë hedhur firmat përkatëse Fillimi i punës konkrete në terren Pas gjithë asaj pune të lodhshme e voluminoze, me përgjegjësi e tepër delikate, tani kërkohej një përgatitje më vete që duhej bërë më të gjithë kuadrot e ushtrisë e veçanërisht me ata kuadro që ishin caktuar se do të merrnin pjesë në këtë operacion të vështirë, por tepër atdhetar.


Për të ruajtur sekretin e planit të operacionit, njohja e terrenit apo rikonicioni, në termat ushtarakë, nuk u bë vetëm me ato njësi që do të vepronin, por edhe shumë kuadro e trupa të tjera që nuk do të ishin pjesë përbërëse e tij, duke e motivuar këtë me një porosi të Enver Hoxhës që kuadrot duhet të njohin në perfeksion, si në pasqyrë, të gjithë terrenin e Republikës.


Kjo njohje terreni vazhdoi me imtësi vetëm me ato njësi që do të vepronin, ku në shumë raste kjo u bë jo vetëm me kuadrot, por edhe me njësitë përkatëse operuese (trupa), ku pati raste që një pjesë e tyre qëndroi në këto rajone për më shumë se një muaj, siç ishin repartet e ura-hedhësve, disa brigada artilerie, reparte xheniere, ndërlidhje, të Mbrojtjes kundër-kimike etj.


Siç kam shkruar edhe më lart, plani për ndërhyrjen ushtarake në Kosovë ishte përgatitur me përgjegjësi e detaje tepër të hollësishme; nga repartet e njësitë që do të merrnin pjesë, detyrat që do të zgjidhnin që nga momenti i kushtrimit, kompletimi, zgjidhjen e detyrës luftarake e deri në realizimin e detyrës që ishte çlirimi i trojeve shqiptare.


Por theksoj këtu se gjithçka bëhej me një sekret tepër të madh, në mënyrë që jo vetëm plani të mos dekonspirohej (gjë që ishte e sigurt), por dhe shtabet që merrnin pjesë në këto stërvitje të mos kuptonin qëllimin e përgatitjes intensive të radhës.


Në kuadër të përgatitjes për zbatimin e „Shpërthimit", ne ishim detyruar që në stërvitje të bënim edhe manovra taktike, duke operuar edhe nga zona të jugut, me shtabe e me forca, por dihej që vëmendja ishte në tjetër drejtim.


Duke mos e quajtur me vend në këto shënime të përmend të gjitha njësitë e repartet që do të merrninpjesë në këtë operacion, them që numri i përgjithshëm i forcave ishte 200-220.000. forca, së bashku me armatimin, teknikën luftarake dhe logjistike të reparteve e njësive që do të merrnin pjesë.


Në stërvitjet që nisëm të zhvillojmë merrnin pjesë komandantët e korpuseve, veçanërisht njësitë rezervë të Komandës së Përgjithshme, siç ishin grupimi i Tiranës dhe ai Elbasani, pa përjashtuar Korpusin e Korçës, të Tiranës dhe të Fierit). Bile edhe disa njësi taktiko-operative të Korpusit të Gjirokastrës, kryesisht ato sulmuese.


Të gjithë kuadrot punuan në këto rikonicione (stërvitje me zgjidhje detyrash teoriko-praktike në terrenin konkret) e stërvitje me shumë preokupacion, por nuk përjashtohet mundësia që një pjesë e mirë t'i kishin rënë hiles që kjo stërvitje intensive nuk ishte thjesht një njohje terreni, por me siguri një detyrë e mirëfilltë luftarake.


Për ta saktësuar më mirë këtë ide, mund të kujtoj një mendim të shokëve Simon Ballabani dhe Fadil Toçi, që gjithmonë në biseda intime shpreheshin se në këto detyra nuk qenkemi vetëm ne rezervat e Komandës së Përgjithshme, por edhe fqinjët tanë në krahë dhe shpinë...".
(Vijon)


Vlerësimi i ish-ministrit të Mbrojtjes për operacionin "Shpërthimi"

Sabit Brokaj: Kosova, Hoxha i kërkoi ndihmë edhe Stalinit


"Veli Llakaj provoi kulmet e vlerave njerëzore, sakrificave, dhe solidaritetit, përkushtimit dhe idealit, por dhe anën e errët të karakterit njerëzor, shpifjet, spiunimet, deformimin e karakterit nën presionin e frikës nga politika, nga njerëz që nuk i priste dhe që i detyroheshin atij"-shkruan ndër të tjera në parathënien e librit politikani Sabit Brokaj.


Ish-ministri i Mbrojtjes dhe deputet në shumë legjislatura, Brokaj u ndal edhe në kapitullin për operacionin "Shpërthimi" rreth tre dekada më parë.


"I detyruar nga trajtimi antikombëtar dhe perçarës që i bën ai politikës të shtetit shqiptar dhe Enver Hoxhës, disa pinjolle që duan të shtrembërojnë historinë, lidhur me çeshjen shqiptare të Kosovës, ai publikon operacionin "Shperthimi" (për çlirimin me luftë të Kosovës), i përgatitur me kërkesen e Enver Hoxhës, nga Mehmet Shehu, Veli Llakaj dhe Maliq Sadushi.


Ky qëndrim dhe veprim i udhëheqjes së atëhershme është i vërtetë. Ai përputhet plotësisht me kërkesën që i bëri Enver Hoxha Stalinit kur i kërkonte mbështetje që Shqipëria me luftë të çlironte Kosovën, gjë e cila është e provuar nga dokumente.


Por veçanërisht në kujtimet e tij ndihet vleresimi për Mehmet Shehun. Ai(Veliu), e konsideron nder dhe fat qe ka punuar me të. Ai jep një detaj kuptim plote për karakterin e Mehmetit dhe qëndrimin e tij ndaj Kosovës. I mërzitur që Enver Hoxha dha urdhër që të digjej dokumentacioni i operacionit "Shperthimi".


Mehmet Shehu tha:"Ejani dhe më pështyni në varr nëse nuk do të vijë dita që do t'ju duhen këto dokumente!" Veli Llakaj nuk e fsheh gjithashtu admirimin për gjeneralin Petrit Dume"-shprehet Brokaj.